"Badania skuteczności urządzeń do kierowania zachowaniem się ryb na wlotach do ujęć wody i przepławek"
Cele projektu
Podstawowym celem projektu jest wprowadzenie w życie technik innowacyjnych przyczyniających się do poprawy stanu zasobów ichtiofauny w wodach śródlądowych polskich rzek oraz ich ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem urządzeń hydrotechnicznych i hydroenergetycznych.
Cele praktyczne
- Określenie parametrów technicznych i eksploatacyjnych urządzeń elektryczno-elektronicznych, które umożliwią kierowanie zachowaniem się ichtiofauny w rzekach poprzez wytworzenie bariery.
- Ocena zachowania się ryb przy zmiennych warunkach reżimu hydraulicznego w rzece i przy zmieniających się parametrach technicznych barier elektryczno-elektronicznych.
- Ocena działania barier i ich skuteczności do kierowania lub odstraszania ryb.
O strukturze i kondycji zespołu ichtiofauny rzecznej decyduje wielu uwarunkowań. Za najważniejsze spośród nich uznać należy zachowanie ciągłości ekologicznej ekosystemu rzeki, bowiem odbywanie przez ryby swobodnych wędrówek jest czynnikiem nieodzownym dla występowania licznych populacji reofilnych gatunków ryb rzecznych oraz dwuśrodowiskowych ryb wędrownych. Przegradzające koryto rzeki zapory, progi i jazy utrudniają lub wręcz uniemożliwiają rybom dotarcie do znajdujących się w górnym biegu rzek miejsc rozrodu. Dużym zagrożeniem dla ryb spływających w dół rzeki są również zlokalizowane na trasie ich wędrówki elektrownie wodne. Ryby wpływają do komory turbin gdzie są kaleczone, a część ich również zabijana przez obracające się łopatki turbin. Kilka elektrowni wodnych znajdujących się na drodze migracji ryb, doprowadzić może do zniszczenia większości spływającej populacji. W sposób szczególny zagrożone są przez elektrownie wodne spływające smolty łososia i troci, oraz dorosłe węgorze.
Badania laboratoryjne mają na celu wytarowanie urządzeń do kierowania ryb oraz wyznaczenie ich parametrów technicznych i eksploatacyjnych, które pozwolą w następnej kolejności na dokładne badania i ocenę ich przydatności w terenie (w rzekach i zbiornikach). Będą to zarówno parametry opisujące warunki przepływu (głębokości, spadek zwierciadła wody, prędkość, przepływ) jak i parametry opisujące pole elektryczne oddziałujące na ryby. Wyniki badań laboratoryjnych zostaną następnie wykorzystane do badań terenowych, oraz do budowy barier kierujących na obiektach hydrotechnicznych w terenie.
W ramach tych badań:
- Wyznaczony zostanie obszar oddziaływania pola elektrycznego na ryby w rejonie stopnia wodnego Krzywaniec,
- Określone parametry urządzeń kierujących: wielkość gradientu natężenia impulsowego, długości impulsów roboczych, ich częstotliwość oraz przerwy między nimi dla różnych położeń barier elektrycznych,
- Wyznaczone parametry opisujące przemieszczanie się ryb przez stopień Krzywaniec dla różnych warunków przepływu wody bez barier kierujących oraz z ich zastosowaniem,
- Określona zostanie skuteczność barier elektryczno-elektronicznych kierujących zachowaniem się ryb.